Vossen zijn opportunisten die gebruikmaken van voedsel dat gemakkelijk beschikbaar is, en een tuin biedt daarvoor soms onverwacht veel mogelijkheden. Een open composthoop, kattenvoer of hondenvoer dat buiten blijft staan, gevallen fruit onder een boom en resten rond een vogelvoederplek kunnen allemaal aantrekkelijk zijn. Daarnaast gebruiken vossen rustige en beschutte plekken onder bijvoorbeeld een schuurtje, vlonder of dichte begroeiing om te rusten. In geschikte omstandigheden kan zo’n plek ook als burcht worden gebruikt om welpen groot te brengen. Wie begrijpt wat een vos precies aantrekt, kan veel gerichter werken aan een oplossing dan met willekeurige afschrikmiddelen.
Voedselbronnen wegnemen: de belangrijkste stap
Een van de belangrijkste en meest diervriendelijke maatregelen is het wegnemen van gemakkelijk bereikbaar voedsel. Zorg dat afval en compost met etensresten goed zijn afgesloten en laat voer van huisdieren niet onnodig buiten staan. Ruim gevallen fruit onder fruitbomen regelmatig op, vooral in periodes waarin veel fruit op de grond ligt. Ook rond vogelvoederplekken kunnen zaden, vet en andere voedselresten terechtkomen waar vossen op afkomen. Een opvangbak onder de voederplek of het regelmatig opruimen van gemorst voer kan daarom helpen. Wanneer gemakkelijk beschikbare voedselbronnen verdwijnen, wordt een tuin voor een vos doorgaans minder aantrekkelijk.
Kippenhok en konijnenhok goed beveiligen
Voor wie kippen, konijnen, cavia’s of andere kleine dieren buiten houdt, is een goed beveiligd verblijf belangrijk. Gebruik stevig gelast gaas dat niet gemakkelijk kan worden verbogen of kapotgetrokken. Slap kippengaas alleen biedt onvoldoende betrouwbare bescherming. Voorkom daarnaast dat een vos onder een ren of hok kan graven door stevig gaas in de bodem aan te brengen, het langs de rand ongeveer 30 centimeter in te graven of het aan de buitenzijde horizontaal onder of op de grond te laten doorlopen. Controleer ook deuren, hoeken en aansluitingen op zwakke plekken en gebruik stevige sluitingen die niet eenvoudig kunnen worden opengeduwd. Vooral ’s nachts is het verstandig kleine dieren in een volledig afgesloten en stevig verblijf onder te brengen.
Effectieve en diervriendelijke afschrikmiddelen
Naast het wegnemen van voedsel en het beveiligen van dieren kunnen afschrikmiddelen helpen om een vos te ontmoedigen. Bewegingsgevoelige verlichting of een sprinkler die bij beweging plotseling water sproeit, kan een vos laten schrikken en ervoor zorgen dat een bepaalde plek minder aantrekkelijk wordt. Het effect verschilt echter per situatie en vossen kunnen wennen aan prikkels die steeds hetzelfde zijn. Bij kippenrennen of andere kwetsbare verblijven kan goed geplaatst elektrisch schrikdraad een effectieve aanvullende bescherming bieden. Geurmiddelen die specifiek als dierenwerend middel worden verkocht, kunnen eveneens tijdelijk effect hebben, maar de resultaten wisselen. Ultrasone apparaten, een permanent spelende radio en andere huis-tuin-en-keukenmiddelen hebben geen gegarandeerd effect en vossen kunnen er na verloop van tijd aan wennen.
Wat je beter niet kunt doen
Methoden die een vos kunnen verwonden, vergiftigen of onnodig laten lijden zijn vanzelfsprekend geen geschikte manier om een dier uit de tuin te weren. Voor het vangen of doden van wilde vossen gelden bovendien regels op grond van de Omgevingswet en het Besluit activiteiten leefomgeving. Er bestaan onder bepaalde voorwaarden uitzonderingen voor bijvoorbeeld grondgebruikers die schade moeten voorkomen, maar dat betekent niet dat een particulier zonder meer zelf een vos mag vangen of doden. Voor gewone tuinoverlast zijn preventieve maatregelen, zoals het verwijderen van voedsel en het ontoegankelijk maken van aantrekkelijke plekken, vrijwel altijd de aangewezen eerste stap.
Kom je een vossenhol tegen in of bij je tuin, sluit de ingang dan niet zomaar af. Zeker in het voorjaar en de zomer kunnen er welpen aanwezig zijn. Ook buiten die periode moet je eerst zeker weten dat een verblijfplaats niet meer wordt gebruikt voordat je deze definitief afsluit. Bij activiteiten die gevolgen kunnen hebben voor wilde dieren geldt bovendien een wettelijke zorgplicht. Bij twijfel kun je advies vragen aan een wildopvang, dierenambulance of andere deskundige op het gebied van wilde dieren.
Het perspectief: samenleven met de vos
Een vos die af en toe door de tuin loopt, doet in de meeste gevallen weinig meer dan voedsel zoeken, een route door zijn leefgebied volgen of ergens kort rusten. Vossen vermijden confrontaties met mensen doorgaans liever dan dat ze die opzoeken. Met een paar gerichte maatregelen, zoals het wegnemen van gemakkelijk bereikbaar voedsel en het goed beveiligen van kleine huisdieren, is de kans op overlast vaak aanzienlijk te verkleinen zonder dat de vos daar schade van ondervindt. Niet iedere vos hoeft daarom uit een tuin geweerd te worden: soms is het simpelweg een wilde buur die onderweg is.
